{"id":11747,"date":"2023-03-13T17:40:01","date_gmt":"2023-03-13T14:40:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/?p=11747"},"modified":"2023-03-13T17:40:07","modified_gmt":"2023-03-13T14:40:07","slug":"turkiyede-gorulen-sap-vakalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/turkiyede-gorulen-sap-vakalari\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u2019de G\u00f6r\u00fclen \u015eap Vakalar\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00c7ift t\u0131rnakl\u0131 hayvanlarda g\u00f6r\u00fclen \u015fap vakalar\u0131 son d\u00f6nemlerde kendisini T\u00fcrkiye\u2019de yeniden duyurmaya ba\u015flad\u0131. Y\u00fcksek ate\u015f ve salya gibi belirtilerle anla\u015f\u0131lan <strong>\u015fap<\/strong>, akut seyirli bir hastal\u0131k olarak tan\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7o\u011funlukla inekler gibi b\u00fcy\u00fckba\u015flarda ortaya \u00e7\u0131kan bu hastal\u0131k hayvanlar\u0131n a\u011f\u0131z, meme ve ayaklar\u0131nda yaralara sebep olur. Hayvan\u0131n et ve s\u00fct a\u00e7\u0131s\u0131ndan verimlili\u011fini yitirdi\u011fi bu vakalar d\u00fcnya genelinde bir tedirginli\u011fe sebep olsa da insanlar i\u00e7in bula\u015f\u0131c\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kimi karantina y\u00f6ntemleriyle \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan hastal\u0131\u011fa dair \u00fclkemizde ilk kayda 1914 y\u0131l\u0131nda Ziraat \u0130statistik Dergisi\u2019nde rastlan\u0131r. Yakla\u015f\u0131k on bin vakan\u0131n tespit edildi\u011fi o d\u00f6nemde hastal\u0131\u011fa yakalanan hayvanlar\u0131n yar\u0131s\u0131 \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc dergi i\u00e7inde yer alan bilgilerden bir di\u011feridir.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli noktalar\u0131nda da g\u00f6r\u00fclen <strong>\u015fap<\/strong> hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n detaylar\u0131na bir g\u00f6z atal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-sap-hastaligi-nedir\">\u015eap Hastal\u0131\u011f\u0131 Nedir?<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaligi-picornaviridae-1024x576.webp\" alt=\"\u015eap Hastal\u0131\u011f\u0131 Nedir?\" class=\"wp-image-11752\" srcset=\"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaligi-picornaviridae-1024x576.webp 1024w, https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaligi-picornaviridae-300x169.webp 300w, https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaligi-picornaviridae-768x432.webp 768w, https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaligi-picornaviridae.webp 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>S\u0131\u011f\u0131r, inek, manda, koyun, ke\u00e7i gibi \u00e7ift t\u0131rnakl\u0131, et \u00fcretimi i\u00e7in yeti\u015ftirilen hayvanlarda vuku bulan <strong>\u015fap<\/strong> hastal\u0131\u011f\u0131 41 dereceye kadar ula\u015fan y\u00fcksek ate\u015f ve bu ate\u015fin getirdi\u011fi \u00e7e\u015fitli yaralarla ortaya \u00e7\u0131kan akut viral bir enfeksiyondur.<\/p>\n\n\n\n<p>Vir\u00fcs temelli hastal\u0131klar\u0131n genel tabiri olan viral enfeksiyonun hayvanlarda kendisini g\u00f6sterme \u015fekillerinden biri olan \u015fapa halk tabak ya da dabak der. Hayvanlar\u0131n a\u011fz\u0131ndaki yaraya da bu hastal\u0131\u011f\u0131 da ayn\u0131 isim ile tarif ederler.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk klinik belirtisi b\u00fcy\u00fckba\u015flarda ate\u015f, depresyon, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k ve s\u00fct verimindeki azalma bi\u00e7iminde kendisini belli eden hastal\u0131\u011f\u0131n devam eden s\u00fcrecinde ise hayvan\u0131n a\u011fz\u0131nda salya olu\u015fmas\u0131, yaralar meydana gelmesi gibi durumlar ya\u015fan\u0131r. Koyun ve ke\u00e7i gibi k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u015flarda daha hafif ge\u00e7en bu hastal\u0131k topall\u0131k gibi baz\u0131 fiziki etkiler de g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hayvanlar\u0131n a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funda, dilinde vezik\u00fcl ad\u0131nda olu\u015fan s\u0131v\u0131 keseciklerinin olu\u015fmas\u0131yla bir salyaya sebep olan bu viral enfeksiyon T\u00fcrkiye Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan ihbar edilmesi mecburi olan hastal\u0131klar aras\u0131nda yer al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc <a href=\"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/hayvancilikta-klordioksit\/\">hayvanlar\u0131n<\/a> sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit eden hastal\u0131k ayn\u0131 zamanda bu hayvanlar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rleri de do\u011frudan etkiler. \u0130nsanlar bu hayvanlar\u0131 et ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri d\u0131\u015f\u0131nda y\u00fcnleri sebebiyle tekstil sekt\u00f6r\u00fcnde de kullan\u0131r. Bu y\u00fczden hayvan sahibi s\u00fcr\u00fc i\u00e7inde h\u0131zla yay\u0131lan hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlenmek i\u00e7in bunu yetkililere bildirmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu y\u00fczden bu hastal\u0131\u011f\u0131n ya\u015fanmas\u0131yla sekteye u\u011frayan ekonomik ve sosyal hayatta \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekilen bir\u00e7ok problem olu\u015fur.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-sap-hastaligi-bulasici-mi\">\u015eap Hastal\u0131\u011f\u0131 Bula\u015f\u0131c\u0131 M\u0131?<\/h2>\n\n\n\n<p>B\u00fcy\u00fckba\u015f hayvanlar aras\u0131nda \u00e7ok daha fazla ortaya \u00e7\u0131kan <strong>\u015fap<\/strong> hastal\u0131\u011f\u0131 temas ve soluma yoluyla bula\u015f\u0131r. S\u00fcr\u00fc i\u00e7indeki bir temas ile birka\u00e7 saat i\u00e7inde bir hayvandan di\u011ferine bula\u015f\u0131r. Bu hastal\u0131\u011f\u0131n vir\u00fcs\u00fc \u00e7e\u015fitli \u00e7evre ko\u015fullar\u0131nda hayatta kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fc\u015f\u00fck dereceli hava ko\u015fullar\u0131na, ani donma ve \u00e7\u00f6z\u00fclmelerine adapte olan bu vir\u00fcs so\u011fu\u011fa kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131d\u0131r. Ama \u0131s\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu ortamda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok uzun zaman s\u00fcrd\u00fcremez. 37 derecede en fazla on iki saat hayatta kal\u0131r.&nbsp; Bu k\u0131sa s\u00fcre zarf\u0131nda <strong>\u015fap<\/strong> hastal\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok hayvana bula\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Vir\u00fcs hayvan\u0131n i\u00e7 organlar\u0131nda, kan\u0131nda, lenf d\u00fc\u011f\u00fcmlerinde uzun bir \u00f6mre sahiptir. Bu hastal\u0131k bir s\u0131\u011f\u0131r\u0131n derisinde d\u00f6rt hafta kadar kal\u0131r. Bu s\u00fcre ise hastal\u0131\u011f\u0131n bir s\u00fcr\u00fcye yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Hayvanlarda h\u0131zl\u0131ca bula\u015fan bu hastal\u0131k insanlar i\u00e7in bula\u015f\u0131c\u0131 de\u011fildir. Fakat bu hastal\u0131\u011fa sahip oldu\u011fu bilinen bir hayvan\u0131n etini ya da s\u00fct\u00fcn\u00fc t\u00fcketmek sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir hareket de\u011fildir. T\u00fcketim i\u00e7in kaynama ve pi\u015firme noktas\u0131 85 derece olarak belirtilse de bu hayvanlar ile beslenmemek daha mant\u0131kl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015fam alanlar\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli unsurlarda da varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren viral enfeksiyon hayvan\u0131n t\u00fcketti\u011fi samanda 15 hafta, kuru otta ise yakla\u015f\u0131k 5 ay kal\u0131r. Ayn\u0131 ortamda bulunan hayvanlar i\u00e7in bu hastal\u0131\u011f\u0131n en h\u0131zl\u0131 yay\u0131lma \u015fekli solunum yolu ile ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p>Vir\u00fcs\u00fcn bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ya da kulu\u00e7ka d\u00f6neminde oldu\u011fu b\u00fcy\u00fckba\u015flar veya k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015flar ilk belirtilerini g\u00f6sterene kadar temas, hava, ortak kullan\u0131lan ara\u00e7 gere\u00e7 (su, yem vb.) ve onlara bakan insanlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bu hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131na sebep olur.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-nasil-ortaya-cikar\">Nas\u0131l Ortaya \u00c7\u0131kar?<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaligi-nasil-ortaya-cikar-1024x576.webp\" alt=\"\u015eap Hastal\u0131\u011f\u0131 Nas\u0131l Ortaya \u00c7\u0131kar?\" class=\"wp-image-11753\" srcset=\"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaligi-nasil-ortaya-cikar-1024x576.webp 1024w, https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaligi-nasil-ortaya-cikar-300x169.webp 300w, https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaligi-nasil-ortaya-cikar-768x432.webp 768w, https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaligi-nasil-ortaya-cikar.webp 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>D\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 noktalar\u0131nda g\u00f6z\u00fcken <strong>\u015fap<\/strong> hastal\u0131\u011f\u0131 \u00e7ift t\u0131rnakl\u0131 olan hayvanlar\u0131n ya\u015fam alan\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar. T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f\u0131nda Asya k\u0131tas\u0131nda , G\u00fcney Amerika\u2019da manda, domuz, s\u0131\u011f\u0131r, koyun gibi hayvanlarda vuku bulur., Afrika\u2019da ise bufalo ve impala gibi geyik t\u00fcrlerinde de kendisini g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p>Picornaviridae familyas\u0131n\u0131n Aphtovirus vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn alt bir t\u00fcr\u00fc olan <strong>\u015fap <\/strong>hastal\u0131\u011f\u0131 bula\u015fma yolu ile yay\u0131l\u0131m g\u00f6sterir. Hayvan\u0131n \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re kulu\u00e7ka d\u00f6nemi de\u011fi\u015fir.&nbsp; Hastal\u0131\u011f\u0131n ilk belirtileri olan ate\u015f, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, halsizlik, depresyon d\u00f6rt ile yedi g\u00fcn aras\u0131nda kendisini g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p>Endemik yani b\u00f6lgeye ait bir hastal\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ama bu hastal\u0131k b\u00fcy\u00fckba\u015flar\u0131n \u00fczerinde geni\u015f bir etkiye sahiptir.&nbsp; D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc de&nbsp; hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in yasal d\u00fczenlemelere gitmesiyle bilinir.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnyada n\u00fcfusu en fazla olan canl\u0131 b\u00fcy\u00fckba\u015flard\u0131r. Bu n\u00fcfus say\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fkendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fckba\u015flar d\u00fcnyadaki et \u00fcretiminin ana maddesidir. \u0130nsan ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015fmak i\u00e7in bu \u00fcretimi yapar. Bu da&nbsp; s\u0131\u011f\u0131r, inek, manda, davar gibi b\u00fcy\u00fckba\u015flar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131na sebep olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Say\u0131s\u0131 bu kadar faza olan bir canl\u0131 grubunun h\u0131zla yay\u0131lan bir hastal\u0131\u011fa sahip olmas\u0131 ise d\u00fcnya genelindeki \u00fcretim zincirini k\u0131rar. B\u00fcy\u00fckba\u015flar ekonomiyi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiler. Bu y\u00fczden sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 tehdit eden <strong>\u015fap<\/strong> hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nlenmelidir. Hastal\u0131\u011f\u0131n kontrol alt\u0131nda tutulmas\u0131 ve hayvanlara daha iyi ko\u015fullarda bak\u0131lmas\u0131 da \u00f6nlemlerin par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sesini ciddi bi\u00e7imde yeniden \u00e7\u0131karan bu hastal\u0131k T\u00fcrkiye\u2019de farkl\u0131 noktalarda ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-turkiye-de-bu-hastalik-ne-zaman-goruldu\">T\u00fcrkiye\u2019de Bu Hastal\u0131k Ne Zaman G\u00f6r\u00fcld\u00fc?<\/h2>\n\n\n\n<p>\u2018Yanmak\u2019 eski T\u00fcrk\u00e7ede \u015fap\u0131n anlam\u0131d\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 41 derece ate\u015f gibi bir etkisi olan bu hastal\u0131\u011f\u0131n en eski anlam\u0131n\u0131n yanmak olmas\u0131 \u00e7ok da garip de\u011fildir. T\u00fcrkiye\u2019de \u015fapa dair en eski kay\u0131t 1914 senesindedir. Bu yakla\u015f\u0131k on bin hayvan\u0131n hastaland\u0131\u011f\u0131 bir vakad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Trakya b\u00f6lgesinde fazlas\u0131yla g\u00f6z\u00fcken bir vakad\u0131r.&nbsp; Fakat bu hastal\u0131\u011fa dair 1952 y\u0131l\u0131na kadar elde edilen kesin bir bilgi yoktu. \u00c7ok s\u0131k seyretmeyen bir hastal\u0131k olmas\u0131 da bu bilgisizli\u011fin bir par\u00e7as\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Fakat 1962 senesinde bu hastal\u0131k Afrika d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Orta Anadolu ve Do\u011fu\u2019yu da kapsayan hastal\u0131k sonras\u0131nda bilim insanlar\u0131 bu hastal\u0131\u011f\u0131n t\u00fcrlerini ke\u015ffetti. Ard\u0131ndan a\u015f\u0131 al\u0131m\u0131na ba\u015fland\u0131. Bu akut viral enfeksiyonun farkl\u0131 t\u00fcrleri oldu\u011fu ve mutasyon ge\u00e7irerek \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu y\u00fczden hayvan sahipleri 1962 y\u0131l\u0131ndan beri hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in d\u00fczenli a\u015f\u0131lama yapar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dclkemizde g\u00f6z\u00fckmeyen bu hastal\u0131k i\u00e7in \u00e7evre \u00fclkelerde meydana gelen vakalara g\u00f6re \u00f6nlem al\u0131nd\u0131. Veteriner hekimler hayvanlar\u0131 a\u015f\u0131lad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-turkiye-de-sap-tekrar-goruldu\">T\u00fcrkiye\u2019de \u015eap Tekrar G\u00f6r\u00fcld\u00fc<\/h3>\n\n\n\n<p>Bu hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6neminin ne kadar fazla oldu\u011funu anlamak i\u00e7in 1989\u2019da Br\u00fcksel\u2019de yap\u0131lan \u015eap Zirvesi\u2019ne bakmak m\u00fcmk\u00fcn. 2007 y\u0131l\u0131ndan beri \u00fclke genelinde ve \u00e7evresinde bu hastal\u0131k g\u00f6z\u00fckmedi. Ama 2023 y\u0131l\u0131n\u0131n mart ay\u0131nda Irak\u2019ta yeniden ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Kom\u015fu \u00fclkede ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7e\u015fitli hayvan pazar\u0131ndan \u00f6rnekler al\u0131nd\u0131, test edildi. Testler sonucu baz\u0131 b\u00f6lgelerde bu hastal\u0131\u011f\u0131n seneler sonra tekrar ba\u015f g\u00f6sterdi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Yedi farkl\u0131 varyant\u0131 olan hastal\u0131\u011f\u0131n SAT-2 serotipi ilk kez \u00fclkede g\u00f6z\u00fckt\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Siirt, Samsun, Denizli, Diyarbak\u0131r bu hastal\u0131k sebebiyle pazar al\u0131\u015fveri\u015finin durduruldu\u011fu iller aras\u0131nda yer ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Al\u0131nan \u00f6nlemler e\u015fli\u011fine bir s\u00fcre i\u00e7in kapat\u0131lan hayvan pazarlar\u0131 \u015eap Enstit\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan a\u015f\u0131lar ile tedavi s\u00fcrecine girdi. \u00dclke genelinde yetkililer hayvanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve ticaret ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 kontrol\u00fcn\u00fc i\u00e7in ad\u0131m att\u0131. B\u00f6ylece yetkililer hastal\u0131k hakk\u0131nda gerekli s\u0131n\u0131rlamalar getirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de bir\u00e7ok pazar s\u00fcreci durdu.&nbsp; Hayvanlar\u0131n tedavisiyle birlikte ya\u015fad\u0131klar\u0131 alanlar\u0131n da dezenfekte edilmeye ba\u015fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0131zla bula\u015fan bu hastal\u0131\u011f\u0131n kontrol\u00fc i\u00e7in bir\u00e7ok veteriner hekim s\u00fcrecin kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flamak i\u00e7in g\u00f6revde.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6yle ki bu hastal\u0131\u011f\u0131n ciddiyeti sebebiyle Erzurum\u2019daki pazarda bile ticaret ak\u0131\u015f\u0131 durdu. Avrupa\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck pazarlar\u0131ndan biri olan Do\u011fu Anadolu Canl\u0131 Hayvan Pazar\u0131 i\u00e7in de \u00f6nlemler al\u0131nd\u0131. T\u00fcrkiye et t\u00fcketiminin k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan fazla oldu\u011fu bir \u00fclke. Bu y\u00fczden yakla\u015fan Kurban Bayram\u0131 i\u00e7in de \u00f6nlemlerin \u00fczerinde ayr\u0131ca durulmakta.<\/p>\n\n\n\n<p>Birka\u00e7 saat i\u00e7inde yay\u0131lan vir\u00fcs\u00fcn kontrol\u00fc i\u00e7in a\u015f\u0131lar\u0131n d\u00fczenli olarak yap\u0131lmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Bu ay i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kan hastal\u0131\u011f\u0131n daha fazla yay\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in devam eden \u00f6nlemler vard\u0131r. Bunlar a\u015f\u0131lar, temizlik ve karantinalard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-sap-hastaliginin-tedavisi-nedir\">\u015eap Hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n Tedavisi Nedir?<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaliginin-tedavisi-1024x576.webp\" alt=\"\u015eap Hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n Tedavisi Nedir?\" class=\"wp-image-11754\" srcset=\"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaliginin-tedavisi-1024x576.webp 1024w, https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaliginin-tedavisi-300x169.webp 300w, https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaliginin-tedavisi-768x432.webp 768w, https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-hastaliginin-tedavisi.webp 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Tespit edilen bir hastal\u0131\u011f\u0131n etrafa yay\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in al\u0131nan ilk \u00f6nlem karantinad\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n bulundu\u011fu insan ya da hayvan\u0131n \u00f6tekilerden ayr\u0131 tutularak izole edilir. Fakat sa\u011flanan bu \u00f6nlem her zaman tek ba\u015f\u0131na yeterli olmaz.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zellikle do\u011frudan bir tedavisi bulunmayan bu hastal\u0131k i\u00e7in karantinadan daha \u00f6te faaliyetler vard\u0131r. Bunlar hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eap<\/strong> hastal\u0131\u011f\u0131 viral bir enfeksiyon oldu\u011fu i\u00e7in etkilerini yok edecek tedavi y\u00f6ntemlerinin uygulanmas\u0131yla ortadan kalkar. Bula\u015f\u0131c\u0131 olmas\u0131na kar\u015f\u0131n bu hastal\u0131\u011f\u0131n \u00f6l\u00fcm oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Hastal\u0131\u011fa zaman\u0131nda m\u00fcdahale etti\u011finde bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fckba\u015f\u0131n tekrardan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fma ihtimali vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilim insanlar\u0131 \u00e7e\u015fitli t\u00fcrlere kar\u015f\u0131 farkl\u0131 a\u015f\u0131lar \u00fcretti. Bu hastal\u0131k belirtilerin fark edilmesiyle birlikte a\u015f\u0131larla kontrol alt\u0131na al\u0131n\u0131r. A\u015f\u0131lar senenin farkl\u0131 zamanlar\u0131nda veteriner hekim g\u00f6zetimiyle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u00f6ncesinde koruyucu etki sa\u011flar. B\u00fcy\u00fckba\u015flar do\u011fdu\u011funda alt\u0131 ve on ayl\u0131kken bu a\u015f\u0131n\u0131n onlara yap\u0131lmas\u0131 mecburidir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-onlemleri-nelerdir\">\u00d6nlemleri Nelerdir?<\/h3>\n\n\n\n<p>Do\u011fum a\u015f\u0131lar\u0131na ra\u011fmen bu hastal\u0131\u011f\u0131 kapan b\u00fcy\u00fckba\u015flara ayr\u0131 olarak, yine a\u015f\u0131 temelli tedaviler uygulan\u0131r. Baz\u0131 durumlarda tercihi pek etik olmayan kesim \u00f6nlemi uygulan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eap <\/strong>hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6ncesinde hayvan yeti\u015ftiricilerin alaca\u011f\u0131 \u00f6nlemler;<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>Hayvanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ah\u0131rlar\u0131n temizli\u011fine \u00f6zen g\u00f6sterilmesi,<\/li>\n\n\n\n<li>Hasta hayvanlar\u0131n belirtileri g\u00f6sterdi\u011fi an karantinaya al\u0131nmas\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li>S\u00fct sa\u011f\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda ara\u00e7lar\u0131n ya da ellerin temizli\u011fine dikkat edilmesi,<\/li>\n\n\n\n<li>Ah\u0131ra g\u00f6revli insanlar d\u0131\u015f\u0131nda kimsenin girmemesi,<\/li>\n\n\n\n<li>Hayvanlar\u0131n beslenece\u011fi saman, ot ve yemlerin kontrol edilmesi,<\/li>\n\n\n\n<li>Yeni al\u0131nan hayvanlar\u0131n di\u011ferlerin aras\u0131na hemen yerle\u015ftirilmemesi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bu \u00f6nlemler ile <strong>\u015fap<\/strong> hastal\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmadan evvel hayvanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in insanlar\u0131n yapabilece\u011fi basit fakat etkili y\u00f6ntemlerdir. Ancak bu y\u00f6ntemler hayvanlar\u0131n a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n ve kontrollerinin veteriner taraf\u0131ndan d\u00fczenli bir bi\u00e7imde yap\u0131lmas\u0131 ile sahiden etkili olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Hastal\u0131k ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ise yap\u0131lmas\u0131 gerekenler;<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>Hasta hayvan\u0131n karantinaya al\u0131nmas\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li>Hayvan\u0131n bulundu\u011fu b\u00f6lgenin detayl\u0131 temizli\u011finin sa\u011flanmas\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li>Hayvana ait ki\u015fisel (altl\u0131k, suluk, yemlik vb.) ara\u00e7lar\u0131n yok edilmesi,<\/li>\n\n\n\n<li>Bak\u0131c\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olan hayvanlardan uzak durmas\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li>Kesin bir tan\u0131 i\u00e7in veterinerin hasta hayvana ait baz\u0131 numuneleri \u015eap Enstit\u00fcs\u00fc\u2019ne g\u00f6ndermesi,<\/li>\n\n\n\n<li>Hasta hayvan ile ayn\u0131 ah\u0131r\u0131 payla\u015fan hayvanlar\u0131n&nbsp; a\u015f\u0131lanmas\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li>Hayvandan elde edilecek \u00fcr\u00fcnlerin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 durdurulmas\u0131,<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bu ad\u0131mlar e\u015fli\u011finde tedavi sa\u011flan\u0131r ve hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131na engel olunur. B\u00f6ylece <strong>\u015fap<\/strong> hastal\u0131\u011f\u0131yla m\u00fccadele etmek m\u00fcmk\u00fcn hale gelir. Tedavinin ba\u015flamas\u0131ndan sonra hayvan\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 vir\u00fcs\u00fcn oran\u0131na g\u00f6re iyile\u015fme s\u00fcreci yakla\u015f\u0131k iki hafta s\u00fcrer.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok noktas\u0131nda bulunan \u00e7ift t\u0131rnakl\u0131 hayvanlara bulu\u015fan <strong>\u015fap<\/strong> hastal\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek ate\u015f ile meydana gelir. Hayvanlar\u0131n a\u011fz\u0131nda \u015fiddetli salya ak\u0131nt\u0131s\u0131 olarak kendisini g\u00f6steren bir hastal\u0131kt\u0131r. A\u015f\u0131larla kontrol edilen bu hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in al\u0131nan bir\u00e7ok \u00f6nlem hayvanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korur. S\u00fcr\u00fc sayesinde olu\u015fan ticari ve ekonomik s\u00fcrecinde ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flar<a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/chemya_as\/\" rel=\"nofollow\">.<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7ift t\u0131rnakl\u0131 hayvanlarda g\u00f6r\u00fclen \u015fap vakalar\u0131 son d\u00f6nemlerde kendisini T\u00fcrkiye\u2019de yeniden duyurmaya ba\u015flad\u0131. Y\u00fcksek ate\u015f ve salya gibi belirtilerle anla\u015f\u0131lan \u015fap, akut seyirli bir hastal\u0131k olarak tan\u0131mlan\u0131r. \u00c7o\u011funlukla inekler gibi b\u00fcy\u00fckba\u015flarda ortaya \u00e7\u0131kan bu hastal\u0131k hayvanlar\u0131n a\u011f\u0131z, meme ve ayaklar\u0131nda yaralara sebep olur. Hayvan\u0131n et ve s\u00fct a\u00e7\u0131s\u0131ndan verimlili\u011fini yitirdi\u011fi bu vakalar d\u00fcnya genelinde bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11751,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v19.5 (Yoast SEO v21.8.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>T\u00fcrkiye\u2019de G\u00f6r\u00fclen \u015eap Vakalar\u0131 - Chemya<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u00c7o\u011funlukla inekler gibi b\u00fcy\u00fckba\u015flarda ortaya \u00e7\u0131kan \u015fap vakalar\u0131 hayvanlar\u0131n a\u011f\u0131z, meme ve ayaklar\u0131nda yaralara sebep olur.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/turkiyede-gorulen-sap-vakalari\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"T\u00fcrkiye\u2019de G\u00f6r\u00fclen \u015eap Vakalar\u0131 - Chemya\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00c7o\u011funlukla inekler gibi b\u00fcy\u00fckba\u015flarda ortaya \u00e7\u0131kan \u015fap vakalar\u0131 hayvanlar\u0131n a\u011f\u0131z, meme ve ayaklar\u0131nda yaralara sebep olur.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/turkiyede-gorulen-sap-vakalari\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Chemya\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-03-13T14:40:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-03-13T14:40:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-vakalari.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"675\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 dakika\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"T\u00fcrkiye\u2019de G\u00f6r\u00fclen \u015eap Vakalar\u0131 - Chemya","description":"\u00c7o\u011funlukla inekler gibi b\u00fcy\u00fckba\u015flarda ortaya \u00e7\u0131kan \u015fap vakalar\u0131 hayvanlar\u0131n a\u011f\u0131z, meme ve ayaklar\u0131nda yaralara sebep olur.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/turkiyede-gorulen-sap-vakalari\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"T\u00fcrkiye\u2019de G\u00f6r\u00fclen \u015eap Vakalar\u0131 - Chemya","og_description":"\u00c7o\u011funlukla inekler gibi b\u00fcy\u00fckba\u015flarda ortaya \u00e7\u0131kan \u015fap vakalar\u0131 hayvanlar\u0131n a\u011f\u0131z, meme ve ayaklar\u0131nda yaralara sebep olur.","og_url":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/turkiyede-gorulen-sap-vakalari\/","og_site_name":"Chemya","article_published_time":"2023-03-13T14:40:01+00:00","article_modified_time":"2023-03-13T14:40:07+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":675,"url":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/sap-vakalari.webp","type":"image\/webp"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"admin","Tahmini okuma s\u00fcresi":"10 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/turkiyede-gorulen-sap-vakalari\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/turkiyede-gorulen-sap-vakalari\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/#\/schema\/person\/76dd37f90b37ad654ca1dd84fdf7ffc8"},"headline":"T\u00fcrkiye\u2019de G\u00f6r\u00fclen \u015eap Vakalar\u0131","datePublished":"2023-03-13T14:40:01+00:00","dateModified":"2023-03-13T14:40:07+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/turkiyede-gorulen-sap-vakalari\/"},"wordCount":2291,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/#organization"},"inLanguage":"tr"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/turkiyede-gorulen-sap-vakalari\/","url":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/turkiyede-gorulen-sap-vakalari\/","name":"T\u00fcrkiye\u2019de G\u00f6r\u00fclen \u015eap Vakalar\u0131 - Chemya","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/#website"},"datePublished":"2023-03-13T14:40:01+00:00","dateModified":"2023-03-13T14:40:07+00:00","description":"\u00c7o\u011funlukla inekler gibi b\u00fcy\u00fckba\u015flarda ortaya \u00e7\u0131kan \u015fap vakalar\u0131 hayvanlar\u0131n a\u011f\u0131z, meme ve ayaklar\u0131nda yaralara sebep olur.","inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/turkiyede-gorulen-sap-vakalari\/"]}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/#website","url":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/","name":"Chemya","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/#organization","name":"Chemya","url":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ChemyaLogo.webp","contentUrl":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ChemyaLogo.webp","width":2197,"height":821,"caption":"Chemya"},"image":{"@id":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/#\/schema\/person\/76dd37f90b37ad654ca1dd84fdf7ffc8","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3a68ab45cbed95ea5b8ebba9e603aaed?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3a68ab45cbed95ea5b8ebba9e603aaed?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"sameAs":["https:\/\/www.chemya.com.tr\/en"],"url":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11747"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11747"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11747\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11755,"href":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11747\/revisions\/11755"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11751"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chemya.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}